16-05-07

Elsschot

Naar aanleiding van het Willem Elsschot-weekend, zond Canvas gisteren de documentaire ‘Erfgenaam van Elsschot’ uit. Elsschot, Alfons De Ridder, is al lang dood, dus werd het een portret aan de hand van getuigenissen door zijn erfgenamen en familieleden.

 

Het was geen fraai portret; de Grote Schrijver en sympathieke zakenman bleek op het familiale vlak zwaar te kort te schieten. Zijn vrouw en kinderen interesseerden hem niet, hij sprak niet met hen, niet over dagelijkse dingen en al helemaal niet over zijn werk. Hij was de strenge pater familias, de heer en meester des huizes die gehoorzaamd en gevreesd werd, maar met wie niemand een liefdevolle band had. Het schrijven was blijkbaar zijn enige liefde; zijn familie stond hem daarbij enkel in de weg.

 

Ironisch genoeg is het nu net zijn familie die zijn literaire nalatenschap beheert en promoot, en zijn nagedachtenis in ere houdt. Voor zijn dochter Ida is het alsof dit de enige manier is om toch nog een band te hebben met haar vader, om toch nog een zekere erkenning te krijgen, is het niet meer door hem, dan toch via hem. (Markant detail: bij een diner van het Willem Elsschot Genootschap, vond ze het niet gepast dat ze aan tafel 19, en niet aan de eretafel zat.)

 

Je ziet het wel meer, grote talenten die op het vlak van intermenselijke verhoudingen grote mislukkelingen zijn. Alsof ze een keuze moesten maken: of hun talent ontplooien, of hun familie geven waar die recht op had. Welke keuze is dan de juiste? Vanuit moreel oogpunt zouden de meesten zeggen: je gezin natuurlijk. De eerste plicht is die welke je hebt tegenover de mensen voor wie je toch zelf gekozen hebt. En de meeste mensen maken ook die keuze, en nemen hun verantwoordelijkheden op, met plezier zelfs. En er wordt misprijzend en afkeurend gereageerd op degenen die hun gezin verwaarlozen of in de steek laten. Begrijpelijk.

 

Maar toch. Hoe zou het met onze cultuur en de wereld staan als al die grote talenten uit het verleden wél ten volle voor hun gezin gekozen hadden en niet voor hun eigen ontplooiing? Hadden we dan de kunst van Picasso gekend? De veroveringen van Napoleon? De wetenschappelijke inzichten van Einstein? De politieke realisaties van Gandhi? De muziek van de Rolling Stones? (Mijns inziens is het ook niet toevallig dat ik hierbij vooral aan mannelijke voorbeelden denk.) Zou de wereld er lelijker, of juist beter uitgezien hebben? En als de wereld daardoor beter of mooier geworden is, is die verbetering dan het offer waard van een waardeloos huwelijk en/of een waardeloze jeugd van enkele individuen?

 

Benieuwd wat het antwoord van Ida De Ridder zou zijn op deze vragen. En benieuwd of Alfons De Ridder tevreden zou zijn met de manier waarop hij nu herinnerd wordt: als een lousy echtgenoot en vader door zijn naasten, maar als een groot kunstenaar door ‘vreemden’…

22:53 Gepost door Virginia in Actualiteit | Permalink | Commentaren (1) | Tags: cultuur en zo, lezen |  Facebook |

Commentaren

Mooi geschreven Virginia!

Gepost door: niesje | 18-05-07

De commentaren zijn gesloten.